Forsíða Forsagan Stefna Staðan i dag Myndasíðan English Netslóðir Áfangaskýrsla
 

 

 

 

 

 

 

Áfangaskýrsla 2004

Dreifmenntun V-Barð.

 

 

 

 

 

 

 

 

Formáli

Áfangaskýrsla dreifmenntunar V-Barð fyrir árið 2004 er samin samkvæmt ákvæði 5. liðar í samningi um dreifmenntun í grunnskólum í Vestur-Barðastrandarsýslu. Reyndar hafði önnur skýrsla verið samin fyrir sama tímabil (2004) og send en fulltrúi menntamálaráðuneytisins kallaði eftir annarri og ítarlegri. Kom beiðnin verkefnisstjórninni á óvart en sjálfsagt þótti að verða við henni og endurskoða skýrslugerðina og endurgera hana.  Drög að þessari skýrslu voru í meginatriðum mótuð fyrir maílok 2005 en skýrslunni ekki lokið fyrr en í september. Ástæðurnar voru þær að verkefnisstjórnin liðaðist sundur í sumarönnum og sumarfríum og verkefnisstjórinn, Haraldur A. Haraldsson, sagði upp störfum í júlí. Verkefnisstjórnin telur að í þessari áfangaskýrslu sé flestu því til haldið sem gert var á skólaárinu 2004 og fram  í apríllok 2005.

 

Patreksfirði 19. nóvember 2005

 

Formaður verkefnisstjórnar, Úlfar B. Thoroddsen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

 

Útdráttur

 

Þróunarverkefnið Dreifmenntun V-Barð, sem byggist á upplýsingatækni í fræðslustarfi grunnskóla héraðsins, er smám saman að komast á fullt skrið með samkennslu milli skóla. Samkennslan hófst í desember 2003 með kennslu í eðlisfræði, og er kennslunni stjórnað til skiptis frá skólunum fjórum. Þar með er farið að reyna á undirbúning sem staðið hefur frá því 2002 sem fólst m.a. í margvíslegu viðamiklu námskeiðahaldi fyrir kennara og aðra starfsmenn og skipulagt var í samráði við Símenntunarstofnun KHÍ. Kennarar hafa verið áhugasamir að takast á við krefjandi verkefni og skólarnir fjórir eru nú vel undir það búnir að sinna sínu hlutverki frá tæknilegu sjónarmiði þar sem fullkominn tölvubúnaður og háhraðanet er til staðar og nýttur við kennslu, skráningu og skólastjórnun. Mikil þekking og reynsla er að skapast sem getur nýst við skólastarf almennt og við frekari útfærslu verkefnisins og er verkefnið að færast nær settum markmiðum[1] sínum. Búið er að kynna verkefnið vel innan héraðs fyrir sveitarstjórnarfólki og foreldrum, sem nú geta fylgst með ástundun barna sinna gegnum internetið en einnig útávið meðal fagfólks.

 


Efnisyfirlit.

 

1    Inngangur.................................................................................................................................................. v

2    Stjórnun...................................................................................................................................................... 1

2.1    Verkefnisstjórn................................................................................................................................... 1

2.2    Hlutverkaskrá.................................................................................................................................... 2

2.3    Skóla og nemendastjórnun........................................................................................................... 3

2.3.1    Mentor.is/Stundvísi........................................................................................................................ 3

2.3.2    Fundir kennara............................................................................................................................... 4

3    Þjálfun og endurmenntun............................................................................................................ 5

3.1    Námskeið................................................................................................................................................. 6

3.1.1    Netskólinn........................................................................................................................................ 6

3.1.2    Stundvísi........................................................................................................................................... 6

3.1.3    Ýmis námskeið í upplýsingatækni. (UST).................................................................................... 6

3.1.4    Kennsla í fámennum skólum......................................................................................................... 7

3.2    Teymishópur.......................................................................................................................................... 7

4    Kennsluumhverfi................................................................................................................................. 9

4.1    Smart Meeting..................................................................................................................................... 9

4.2    Netskólinn............................................................................................................................................. 9

4.3    Myndfundabúnaður........................................................................................................................ 10

5    Samkennsla............................................................................................................................................. 12

5.1    Skólaárið 2003-2004........................................................................................................................ 12

5.2    Skólaárið 2004-2005........................................................................................................................ 13

5.2.1    Undirbúningur kennslu............................................................................................................... 13

5.2.2    Eðlisfræðilotan............................................................................................................................. 14

5.2.3    Kennslan........................................................................................................................................ 15

5.2.4    Við lok kennslu.............................................................................................................................. 15

6    Tæknibúnaður....................................................................................................................................... 17

6.1    Nemendatölvur................................................................................................................................ 18

6.2    Kennaratölvur................................................................................................................................. 18

6.3    Skjávarpar........................................................................................................................................... 18

6.4    FS-netið................................................................................................................................................. 19

7    Samskipti og kynning...................................................................................................................... 20

7.1    Dreifmenntun.is................................................................................................................................ 20

7.2    Innlend................................................................................................................................................. 20

7.3    Erlend................................................................................................................................................... 21

8    Lokaorð..................................................................................................................................................... 25

9    Viðaukar.................................................................................................................................................... 26

1       Inngangur

Grunnskólarnir í vesturbyggðum Barðastrandarsýslu hafa lengi átt í nokkrum erfiðleikum með að fá kennara með full réttindi í allar kennarastöður og uppfylla þannig lögbundnar kröfur til skólahalds. Þá hefur fjarlægðin og erfiðar samgöngur í vetrarveðrum haft áhrif á samskipti og samgang milli skólanna. Þetta eru megin ástæður þess m.a. að farið var að beina sjónum að tölvu- og upplýsingatækninni með það í huga að sækja þangað mögulegar lausnir til að mæta þessari stöðu og uppfylla kröfurnar. Jafnframt hefur verið horft til þess að nýta tækifærið og þróa og bæta kennsluna, þar sem notkun myndfundabúnaðar og tölvutækni við kennslu gefur kennurum meiri möguleika að nálgast efni og setja það fram með öðrum og skýrari hætti en áður. Með þessu móti má einnig nýta betur sérþekkingu kennara skólanna til hagsbóta fyrir nemendur þar sem samkennsluformið og myndfundabúnaðurinn gerir kennaranum mögulegt að kenna nemendum án tillits til staðsetningar.

Þær hugmyndir sem heimamenn höfðu um nýtingu tölvu- og upplýsingatækni til kennslu fóru saman við hugmyndir menntamálaráðuneytisins á þessu sviði. Eftir að Jóhann heitinn Ásmundsson hafði samband við menntamálaráðuneytið um málið og eftir fund Ingólfs Kjartanssonar með ráðuneytisfólki, ásamt þáverandi skólastjóra Vesturbyggðar, fór undirbúningsstarf, stefna og markmið að mótast. Í mars 2002 var haldinn fundur á Patreksfirði þar sem viljayfirlýsing um fjárstuðning við verkefnið var undirrituð af menntamálaráðuneytinu.[2] Í framhaldinu var síðan skipaður undirbúningshópur heimamanna til að vinna að framgangi verkefnisins.

Formlegur samningur um verkefnið var síðan undirritaður í Þjóðmenningarhúsinu 20. ágúst árið 2003 af þáverandi menntamálaráðherra, Tómasi Inga Olrich, og sveitarstjóra Vesturbyggðar, Brynjólfi Gíslasyni, og sveitarstjóra Tálknafjarðarhrepps, Ólafi M. Birgissyni. Þessi samningur tryggir verkefninu fjárhagslegan grundvöll. Verkefninu lýkur formlega í janúar 2006 með lokaskýrslu og mati.

Í þessari yfirlitsskýrslu fyrir árið 2004 um stöðu mála í verkefninu Dreifmenntun í V-Barð, sem er hluti af samningi um verkefnið, er fyrst vikið að forsögu og aðdraganda en síðar er gerð grein fyrir stjórnun, hlutverkaskrá og skipulagi þess. Skýrslan nær yfir tímabilið frá janúar 2004 og fram á vorið 2005. Fjallað er um þjálfun og endurmenntun kennara og greint frá námskeiðum sem haldin voru á árinu. Síðan er farið ofan í kennsluumhverfið og sagt frá samkennslunni sem er þungamiðjan í þessu verkefni, gerð grein fyrir kennslugreinum og undirbúningi kennslunnar. Birt er yfirlit um tæknilega þætti og tæki og gerð grein fyrir notkun þess búnaðar sem keyptur hefur verið og staðsetningu. Að endingu er fjallað um kynningar á verkefninu og og mat lagt á stöðuna við lok skólaársins 2004.


2       Stjórnun

2.1     Verkefnisstjórn

Stjórnun, stefnumótun og áætlanagerð verkefnisins hefur verið á vegum verkefnisstjórnar, sem sett var 2002 með skipunarbréfi samráðsnefnar Tálknafjarðarhrepps og Vesturbyggðar. Samráðsnefndin er skipuð sveitarstjórum sveitarfélaganna og er samstarfsgrundvöllur þeirra í ýmsum hagsmunamálum. Í verkefnisstjórninni eru:

·         Úlfar B. Thoroddsen Patreksfirði, formaður fræðslunefndar Vesturbyggðar.

·         Ingólfur Kjartansson, skólastjóri grunnskóla Tálknafjarðar.

·         Nanna Sjöfn Pétursdóttir, skólastjóri grunnskóla Vesturbyggðar. 

·         Jóhann Ásmundsson, safnstjóri á Hnjóti, fulltrúi menntamálaráðuneytisins.

Úlfar B. Thoroddsen er formaður verkefnisstjórnar.

Jóhann Ásmundsson lést á gamlársdag 2004 eftir erfið veikindi. Hann var hvatamaður og áhugamaður um framgöngu verkefnisins og eldhugi sem dreif það áfram. Eru honum færðar þakkir fyrir gott starf.

Verkefnisstjórnin hefur haldið fundi reglulega eftir því sem þörf hefur verið talin á til að undirbúa og framfylgja áætlunum[3] verkefnisins. Í fyrstu voru haldnir fundir  einu sinni til tvisvar í viku og frá árinu 2004 tvisvar til þrisvar í mánuði fram til maíloka. Síðan hafa verið fundir tvisvar í mánuði. Á milli funda sendu nefndarmenn tölvupóst sín á milli um hugmyndir og efnisatriði sem tengdust verkefninu. Úrvinnsla og framkvæmd fór síðan um hendur verkefnisstjóra og skólastjóranna. Starfsmaður verkefnisstjórnar er Haraldur A. Haraldsson viðskiptafræðingur, kom að verkefninu í janúar 2003 þá sem starfsmaður Byggðastofnunar á svæðinu en í hlutastarfi frá því í september 2004.

2.2     Hlutverkaskrá

Það eru margir aðilar sem koma að verkefninu með einum eða öðrum hætti en þeir eru þessir:

Menntamálaráðuneytið gerir samning við sveitarfélögin Vesturbyggð og Tálknarfjarðarhrepp um fjárstuðning við verkefnið. Sér um afgreiðslu fjárframlaga til verkefnisins að fengnum verk- og kostnaðaráætlunum og greinargerð um framkvæmd verkefnisins. Hefur yfirumsjón með mati á framkvæmd þess í samráði við iðnaðarráðuneytið.

Samráðsnefnd sveitarfélaganna er samráðsvettvangur Vesturbyggðar og Tálknafjarðarhrepps. Skipuð sveitarstjórum þeirra, Guðmundi Guðlaugssyni og Má Erlingssyni. Ber ábyrgð á framkvæmd verkefnisins, samþykkir áætlanir og undirritar samninga. Fjárhags,- verk- og tímaáætlanir eru bornar undir álit nefndarinnar til samþykktar.

Verkefnisstjórn er sett með skipunarbréfi samráðsnefndar. Heyrir undir samráðsnefnd Vesturbyggðar og Tálknafjarðar. Hefur yfirumsjón með framgangi verkefnisins, setur fram verk- og tímaáætlanir og ber ábyrgð gagnvart samráðsnefnd sveitarfélaganna.

Grunnskóli Vesturbyggðar. Nanna Sjöfn Pétursdóttir skólastjóri. Framkvæmdaraðili verkefnisins í grunnskólum sveitarfélagsins og ber ábyrgð gagnvart sveitarstjórn Vesturbyggðar.

Grunnskóli Tálknafjarðar. Ingólfur Kjartansson skólastjóri. Framkvæmdaraðili verkefnisins í grunnskóla sveitarfélagsins. Ber ábyrgð gagnvart sveitarstjórn Tálknafjarðarhrepps.

Verkefnisstjóri annast almenna verkefnisstjórnun, aðstoð við gerð framkvæmdaáætlunar og framkvæmd hennar. Heldur utan um aðila verkefnisins og gengur á eftir að verkliðir séu á áætlun og samskipti við þá sem koma að verkefninu og miðlar upplýsingum um framgang verksins til þeirra sem málið varðar. Ábyrgur gagnvart verkefnisstjórn.

Kennaraháskóli Íslands, Sólrún B. Kristinsdóttir. Vinnur kennslufræðilega áætlun um innleiðingu dreifmenntunar í grunnskólum Vesturbyggðar og Tálknafjarðarhrepps. Sér um endurmenntun kennara og veitir ráðgjöf á meðan á verkefninu stendur.

Háskólinn á Akureyri.

Tekur út verkefnið í samráði við menntamálaráðuneytið og metur árangur þess. Markmiðið er að meta ávinninginn og hvernig yfirfæra má líkanið á fleiri staði. Hvað tókst vel og hvað hefði betur mátt fara.

Kennarar grunnskóla Vesturbyggðar og Tálknafjarðarhrepps.

Annast kennslu í verkefninu meðan það varir. Bera ábyrgð gagnvart skólastjórunum, Ingólfi Kjartanssyni og Nönnu Sjöfn Pétursdóttur.

2.3     Skóla og nemendastjórnun.

2.3.1       Mentor.is/Stundvísi

Báðir grunnskólarnir nota stjórnunarhugbúnaðinn Stundvísi við skólastjórnun og skráningu. Á www.mentor.is eru hýstar hluti þeirra upplýsinga sem haldið er utan um í Stundvísinni. Á vefnum er haldið utan um alla nemendaskráningu og geta kennarar með góðu móti fylgst með námsframvindu nemenda sinna, skráð inn námsárangur, mætingu og ástundun. Hver nemandi hefur sitt svæði og geta foreldrar fylgst með námi barna sinna, ástundun og öðrum skráðum atriðum gegnum internetið. Allir foreldrar hafa fengið í hendur lykilorð inn á svæði barna sinna á Mentor.is. Þar sem um tvo grunnskóla er að ræða þá er gagnagrunnurinn og öll skráning í tvennu lagi fyrir skólana. Námskeið í Stundvísi fyrir stjórnendur skólanna, Nönnu Sjöfn Pétursdóttur skólastjóra í Vesturbyggð, Gústaf Gústafsson aðstoðarskólastjóra Patreksfirði og Ingólf Kjartansson skólastjóra á Tálknafirði fór fram í janúar 2004 en kennt var símleiðis og Guðbjörg Björnsdóttir kenndi. Farið var m.a. í uppsetningu einkunnaspjalda og hvað er hægt að setja þar inn og annað því tengt. Skólastjórnendurnir settu síðan upp þessi spjöld sem kennararnir nota svo.

2.3.2       Fundir kennara

Kennara- og árgangafundir voru að jafnaðihaldnir einu sinni í mánuði. Á þessum fundum voru rædd ýmis sameiginleg málefni og dreifmenntunin er hvert sinn á dagskrá og er fjallað um stöðuna almennt. Á þessum fundum hefur komið fram, að álag hefur aukist verulega á kennurum vegna dreifmenntaverkefnisins, þar sem þeir eru að tileinka sér nýja tækni og vinnubrögð og einnig að sækja námskeið. Kennarar eru jákvæðir gagnvart verkefninu og hafa gaman af þeirri ögrun sem því fylgir. Á seinasta ári, 2004, voru haldnir tveir fundir með öllum kennurum á svæðinu og voru þeir haldnir á Patreksfirði. Sameiginlegur starfsdagur er haldinn einu sinni á ári. Árið 2003 var hann haldinn á Bíldudal og þá farið í gegnum námskeiðið Kennsla í fámennum skólum en 2004 var hann haldinn á Patreksfirði og dreifmenntarverkefnið skipulagt með kennurum.

3       Þjálfun og endurmenntun

Í upphafi var við gerð endurmenntunaráætlunar 2002-2004 lögð fyrir könnun á færni starfsfólks skólanna í upplýsingatækni[4]. Við gerð þessarar áætlunar var tekið tillit til þriggja hópa:

·         Almennra kennara

·         Teymishóps

·         Stjórnenda

Meginþungi verkefnisins í byrjun sneri að endurmenntun og þjálfun kennara, þar sem þeir gegna lykilhlutverki í verkefninu. Smám saman hefur sú fræðsla færst yfir í beina kennslu og í að viðhalda þeirri fræðslu sem kennarar hafa fengið á námskeiðunum. Gegnir teymishópurinn því hlutverki að vera leiðandi fyrir kennara í þessari þjálfun. Miklu máli skiptir að kennarar öðlist færni í að nota hin ýmsu tæki og forrit sem notuð eru í UST, t.d. ýmis tæki svo sem prentara, skanna, myndvarpa, stafrænar myndir og hljóð.

Þjálfunar- og endurmenntunarþátturinn er unninn í samstarfi við Símenntunarstofnun KHÍ og forstöðumann hennar Sólrúnu B. Kristinsdóttur. Gerður var samningur[5] við Símenntunarstofnunina um kennsluráðgjöf og þjálfun. Markmiðið með kennsluráðgjöfinni er, eins og segir m.a. í samningnum: Ábyrgðaraðili sér um að veita kennsluráðgjöf á því tímabili sem þróunarverkefnið Dreifmenntun V. Barð stendur yfir.

Við gerð endurmenntunaráætlunar er haft að leiðarljósi að allir kennarar grunnskóla Vesturbyggðar og Tálknafjarðar verði færir um dreifkennslu.

3.1     Námskeið

Á árinu voru haldin tvö stór námskeið og önnur smærri. Hér eru upp talin námskeiðin sem fram fóru á tímabilinu.

3.1.1       Netskólinn

Allir kennarar fengu í byrjun skólaárs 2004 upprifjun/kynningu á Netskólanum og hvernig hægt væri að útbúa verkefni og gagnvirk próf fyrir nemendur í því umhverfi. Námskeiðið var inni í Netskólanum sjálfum og gat hver farið  gegnum það á eigin hraða. Að því loknu fékk teymishópurinn auk þess sérstakt og ítarlegra námskeið. Þegar námskeiðinu var lokið fengu kennarar fyrirmæli um að búa til verkefni í námsgrein að eigin vali og  kenna og leggja fyrir nemendur sína. Þannig þjálfuðust allir í að vinna í kennsluumhverfi Netskólans. Í framhaldi af kynningu og reynslu á Netskólanum skráðu kennararnir nemendurna í skólann og gáfu þeim aðgang að Netskólanum með eigin lykilorði. Fyrsta verkefni nemendanna í Netskólanum var að búa sér til heimasíður en aðgangurinn veitti jafnframt aðgang að verkefnum sem kennararnir unnu að.

 

3.1.2       Stundvísi

Ítarlegt námskeið fór fram fyrir skólastjórnendur í notkun þessa skólastjórnunarhugbúnaðar í janúar 2004 og m.a. farið yfir uppsetningu einkunnaspjalda, kennt var gegnum vefinn og símleiðis. Þátttakendur voru Ingólfur skólastjóri, Nanna Sjöfn skólastjóri, og Gústaf aðstoðarskólastjóri.

3.1.3       Ýmis námskeið í upplýsingatækni

Kennd var notkun hinna ýmsu tækja t.d. notkun prentara, skanna, stafrænna mynda og hljóðs, notkun Netsins, ritvinnslu, myndvinnslu og töflureiknis. Kennari var Ingimundur Óðinn Sverrisson, kerfisstjóri Patreksskóla.

3.1.4       Kennsla í fámennum skólum.

Námskeið þetta hófst í nóvember 2003 og stóð til maí 2004. Meginverkefnið var að setja upp kennsluáætlun þar sem upplýsinga-og tæknimennt og fjarfundurinn væri notaður í samkennslu. Námskeiðið var 40 kennslustundir. Kennarar/umsjón: Sigurjón Mýrdal, Þóra Björk Jónsdóttir og Sólrún B. Kristinsdóttir. Námskeiðið beindist að sérkennum fámennra skóla, kostum og göllum í skipulagi þeirra, samkennslu og einstaklingsbundinni kennslu, vali námskeiða, vali námsefnis og skólanámskrárgerð. Skoðuð voru dæmi sem kennarar geta notað við kennslu, námskrárgerð og val námsefnis. Sérstaklega var kannað hvernig ný upplýsingatækni, t.d. notkun myndfundabúnaðar, getur bætt nám og kennslu í fámennum skólum. Kennsla fór að mestu fram á Netinu og með fyrirlestrum, m.a. með kynningum kennara á námsefni á vef. Í lokin var lagt mat á árangur og frammistöðu þátttakenda. Þátttakendurnir voru allir kennarar í grunnskólum Vesturbyggðar og Tálknafjarðar og var þetta skyldunámskeið. Kennurum var skipt í hópa. Allir hóparnir skiluðu verkefnum og úr þessum verkefnum voru valin nokkur til að vinna áfram með í dreifmenntinni, t.d. eðlisfræðiverkefni. Þarna varð til góður grunnur að áframhaldandi vinnu sem nýtist í skólastarfi. Í lokin skiluðu allir þátttakendur mati á námskeiðinu.[6]

3.2     Teymishópur

Þessi hópur var myndaður árið 2003 samkvæmt tillögu Sólrúnar B. Kristinsdóttur og hefur hann starfað síðan. Hlutverk hópsins er[7]:

1.      Að vera í fararbroddi í notkun UST í kennslu.

2.      Hafa þekkingu á hvernig UST getur bætt nám og kennslu í fámennum skólum.

3.      Vera stuðningshópur sem aðrir starfsmenn geta leitað til.

4.      Hvetja kennara til að nýta sér UST í kennslu þegar við á.

5.      Gera mats- og stöðuskýrslu frá sjónarhóli kennara í lok hverrar annar, 3 skýrslur.

6.      Halda fundi 2svar á hverri önn.

7.      Taka þátt í lokamati þegar að því kemur.

Hópurinn starfar undir stjórn skólastjórnenda. Hefur hann fengið meiri fræðslu en aðrir kennarar, þar sem hann hefur það þýðingarmikla hlutverk að leiðbeina hinum. Skólaárið 2003-04 hófst með því að hópurinn fór á námskeið í KHÍ varðandi notkun rafrænna miðla við kennslu. Leiðbeinendur voru: Þorvaldur Pálmason, Þór Jóhannsson, Jón Jónasson og Michael Dal.

Í teymishópnum eru:

·         Ásdís Ásgeirsdóttir, Patreksfirði.

·         Ásdís Snót Guðmundsdóttir, Bíldudal

·         Eva Ólafsdóttir, Tálknafirði.

·         Guðný Matthíasdóttir, Birkimel

·         Helga Gísladóttir, Patreksfirði.

·         Ingimundur Óðinn Sverrisson, Patreksfirði.    

·         Jóhanna Tryggvadóttir, Tálknafirði.

·         Símon Símonarson, Bíldudal.

·         Sigríður Birgisdóttir, Tálknafirði (hætti vorið 2004).

4       Kennsluumhverfi

Á tímabilinu hafa verið gerðar nokkrar tilraunir með kennsluumhverfi. Sá búnaður sem mest hefur verið notaður er fjarfundabúnaður og Netskólinn. Skólastjórnendur hafa einnig verið að þreifa sig áfram í þeim efnum og kynnt sér og prófað ýmis forrit, t.d. Smart-Meeting og var ítarleg kynning á þeim búnaði á vefnum 22. september 2004.

4.1     Smart Meeting

SM er þrívíddarforrit sem býður upp á mikla möguleika og þarf litla bandbreidd. Nemendur eru með heyrnartól og hljóðnema og geta talast við, en einnig geta þeir fært sig um í rúmi og breytt umhverfi sínu, skapað eigin kennslustofu á vefnum, og lífgað mjög upp á kennsluna. Þetta kerfi kemur t.d. ekki í stað Netskólans en má nota með honum. Hægt er að fara á veraldarvefinn og taka inn efni úr t.d. Power-Point eða Word og hliðstæðum forritum. KHÍ hefur verið að prófa þetta kerfi og hafa skólastjórnendur verið í sambandi við Þorvald Pálmason. Kennarar á svæðinu tóku þátt í verkefni sem fólst í að prófa þetta forrit.

4.2     Netskólinn

Annar kennsluhugbúnaður Netskólinn hefur verið í notkun hér í skólunum við kennslu í bóklegum fögum og notið verulegra vinsælda. Samhliða notkun hans í skólunum er verið að þróa Netskólann í samstarfi við eiganda hans Árna Björgvinsson og njóta báðir aðilar góðs af því samstarfi. Í þessu hugbúnaðarumhverfi geta kennarar sett inn námsefni í flestum námsgreinum, t.d. á glæruformi, textaskjölum eða þá hljóðupptökum, en þá er fyrirlestur hljóðritaður og jafnvel unnt að nota myndavél, og hægt að ganga að honum hvenær sem er. Í þessu kennsluumhverfi getur kennarinn fylgst með námsframvindu nemendanna, en úrlausnirnar færast sjálfkrafa í sérstaka framvindumöppu og sést þá hvað nemandinn hefur farið yfir mikið efni á vefnum og verið iðinn í námi sínu. Hægt er að notast við gagnvirk verkefni, þar sem nemandinn fær strax svörun við úrlausnum sínum, t.d. með því að setja inn svör eða merkja með x við valsvör. Einnig er hægt að hafa ákveðinn skilafrest og gerir það nemandanum kleyft að leysa verkefnið á þeim hraða sem honum hentar best. Hægt er nota spjallrás, þar sem nemendur geta spjallað saman og við kennara sinn en einnig er innbyggt póstforrit til að senda tölvupóst og er þetta notað af nemendum og kennurum.

4.3     Myndfundabúnaður

Þegar í byrjun var ljóst að myndfundabúnaður er kennsluumhverfi sem óhjákvæmilega verður notað. Fljótt kom í ljós að þekkt reynsla af myndfundabúnaði í kennslu hefur fyrst og fremst verið af kennslu fullorðinna. Kennsla yngri nemenda kallar á önnur vinnubrögð en hefðbundin kennsla fullorðinna. Ráðist var í að æfa notkun búnaðarins fyrst í samskiptum kennara, t.d. kennarafundum milli skólanna og síðan til að tengja nemendur og kennara á svæðinu og þjálfa saman í notkun tækjanna. Nú hafa kennararnir öðlast færni í að nota búnaðinn. Til að kynna búnaðinn fyrir nemendum og æfa þá í notkun hans var efnt til bekkjarfunda milli skólanna á árinu. Þessir fundir voru haldnir á báðum önnum ársins 2004. Á haustönn voru haldnir fundir á tímabilinu 29. nóv. – 3. desember:

29. nóv. kl. 9           1. og 2. bekkur

29. nóv. kl. 10         3. og 4. bekkur

30. nóv. kl. 9           5. bekkur (enginn nemandi á Bíldudal)

30. nóv. kl.10          6. bekkur ( enginn nemandi á Birkimel)

1. des. kl. 9             7. bekkur

1. des. kl. 10           8. bekkur (enginn nemandi á Tálknafirði)

2. des. kl. 9             9. bekkur ( enginn nemandi á Bíldudal)

2. des. kl. 10           10. bekkur

Þessum fundum hefur verið stjórnað til skiptis af kennurum hvers skóla, þannig að þeir hafa allir fengið tækifæri og reynslu í að stjórna. Á fundunum hafa nemendur allra bekkja fengið tækifæri til að koma fram og eiga samskipti sín í milli. Hafa þeir farið með texta, t.d. ljóð og annan upplestur, sagt brandara og farið með stutta leikþætti.

5       Samkennsla

Í þessum kafla verður rakin sú reynsla sem komin er á kennslu á milli þátttökuskólanna. Kaflaheitið samkennsla vísar til sameiginlegrar kennslu milli skólanna. Samkennsla árganga vísar hinsvegar til þess þegar fleiri en einum árgangi er steypt saman í einn hóp innan smærri grunnskólanna sem einkum er gert í hagræðingarskyni.

Eftir að sá fyrir endann á ákveðnu endurmenntunarferli í verkefninu kom að því að láta reyna á samkennslu á milli skóla. Fyrsta skrefið var að ákveða hvernig samkennslunni í dreifmennt yrði háttað. Forsenda þess að skipuleggja samkennsluna var að huga að skólanámskrám skólanna og finna út hvaða námsgreinar væri raunhæft að kenna með þátttöku allra skólanna. Skólastjórnendur funduðu að vori og aftur að  hausti 2004. Einnig var þetta rætt á kennarafundi í báðum grunnskólunum. Að lokum tóku skólastjórar ákvörðun um hvaða námsgreinar skyldu valdar.

5.1     Skólaárið 2003-2004

 

Lokaverkefni kennara á námskeiðinu um notkun upplýsinga- og tæknimennt í kennslu í fámennum skólum var að skipuleggja námskeið í fjarkennslu. Vorið 2004 fóru skólastjórar yfir þessi verkefni og völdu nokkur úr til frekari vinnslu og með kennslu í dreifmenntinni í huga. Gerðar voru tilraunir með kennslu í eðlisfræði, íslensku, samfélagsfræði og smíði.

Haldnir þrír kennarafundir gegnum fjarfundabúnaðinn þar sem almenn skólamál voru rædd. Í fyrstu gengu þessir fundir stirðlega og allir voru mjög uppteknir af hljóðnemanum og voru að kalla á milli fjarða en fljótlega þjálfuðust þátttakendur í nýju fundarformi.

Vorið 2004 skipulagði eðlisfræðikennarinn í Patreksskóla einn eðlisfræðitíma fyrir 7. bekk og kenndi gegnum fjarfundabúnaðinn. Þar var kennarinn með innlögn og síðan gerðu nemendur í öllum skólunum fjórum sömu eðlisfræðitilraunina með aðstoð kennara á fjarenda. Kennarinn sem sá um kennsluna var jafnframt með hóp nemenda í kennslustofunni hjá sér. Kennslan gekk vel en athygli nemenda beindist sérstaklega að tilrauninni og við það rofnuðu samskiptin við kennarann og aðstoðarkennarinn reyndist nauðsynlegur til þess að aðstoða nemendur. Að öðru leyti gekk kennslustundin mjög vel.

5.2     Skólaárið 2004-2005

Ákveðið var að leggja áherslu á dreifmenntarkennslu í elstu bekkjunum á skólaárinu 2004-2005 og var þetta m.a. kynnt á fundi með fulltrúum frá menntamálaráðuneytinu og kennsluráðgjafa okkar í KHÍ. Eitt af markmiðunum með dreifmenntarverkefninu er að kanna hvaða fög henta til fjarkennslu og haft var í huga hvaða fagkennara er oft erfitt að fá í fámenna skóla á landsbyggðinni.

Í framhaldi af þessari greiningu var ákveðið að gera tilraun með:

·         Eðlisfræðikennslu haustið 2004,

·         Íslenskukennslu á miðönn 2004-2005

·         Samfélagsfræði á vorönn 2005.

5.2.1       Undirbúningur kennslu

Í september 2004 var haldinn á Patreksfirði sameiginlegur fundur allra kennara í Vesturbyggð og Tálknafirði. Þar var farið yfir stöðuna í dreifmenntarverkefninu og fyrirhugaða fjarkennslu á skólaárinu. Engar breytingar höfðu verið gerðar á áætlunum frá því vorið 2004 þar sem áætlað hafði verið að kenna þrjár námsgreinar: eðlisfræði, íslensku og samfélagsfræði. Á fundinum var kennurum skipt í þrjá hópa sem ræða áttu og byrja að skipuleggja fjarkennslu í eðlisfræði fyrir 8.-10.bekk, íslensku í 8.-10. bekk og samfélagsfræði fyrir 5.-7. bekk. Valinn var stjórnandi fyrir hvern hóp. Um haustið var einnig haldinn fundur með skólastjórum og teymishópi þar sem farið yfir starfslýsingu og hlutverk hans. Í teymishópnum eru níu kennarar og í hann voru valdir kennarar sem voru lengra komnir í tölvufærni og áhugasamir um að vinna að framgangi dreifmenntarverkefnisins. Helsta hlutverk hópsins er að vera leiðandi og til aðstoðar fyrir hina kennarana og taka virkan þátt í þróun og mati á verkefninu.

5.2.2       Eðlisfræðilotan

Stjórnandi námskeiðsins var eðlisfræðikennarinn í Patreksskóla. Hún boðaði til funda með eðlisfræðikennurum í Bíldudalsskóla, Birkimelsskóla og Grunnskóla Tálknafjarðar. Haldnir voru þrír fundir á Patreksfirði, einn fundur í fjarfundabúnaði, nokkrir símafundir og tölvupóstur mikið notaður. Námskeiðsstjórinn útfærði æfingarkennslustund fyrir eðlisfræðikennarana. Það var kennsla gegnum fjarfundabúnaðinn og síðan verkefni í Netskólanum.  Kennararnir reyndu þetta sem sagt fyrst á eigin skinni. Reyndist þetta góð æfing fyrir hina eiginlegu kennslu. Skólastjórar fundu þessum tímum stað í stundaskrám skólanna. Gert var ráð fyrir tveim samliggjandi tímum og þurfti smá tilfæringar á öðrum tímum til að allt passaði saman alls staðar. Gerð var kennsluáætlun fyrir námskeiðið í heild og hver kennari tók að sér að skipuleggja sínar kennslustundir ( 2x40 mín). Ákveðið var að kenna saman 10. bekk í Patreksskóla og 8.-10. bekk í hinum skólunum í samræmi við þá samkennslu sem er í gangi. Þetta eru rúmlega 30 nemendur alls. Hver kennari undirbjó nú kennslustund þar sem fram fór innlögn í fjarfundabúnaðinum í u.þ.b. 20 mínútur, síðan var nemendum vísað í Netskólann á gagnvirk verkefni. Ef ekki vannst tími til að klára verkefnin í tímanum voru þau unnin í næsta eðlisfræðitíma með heimakennara.

5.2.3       Kennslan

Fyrsta kennslustundin var kennd frá Birkimelsskóla, önnur frá Patreksskóla, þriðja frá Tálknafirði og síðasta frá Bíldudalsskóla. Í öllum tilfellum voru kennarar með hóp á báðum endum. Skipulag og verkefni voru send á fjarenda deginum áður þannig að viðkomandi kennari hafði möguleika á að kynna sér fyrirkomulagið fyrirfram. Öll gögn og áætlanir voru einnig send skólastjóra. Eftir hvern dreifmenntartíma sendu kennarar og stjórnendur á milli sín tölvupóst þar sem hver lagði mat á hvernig sá tími tókst. Þessi póstur var einnig sendur dreifmenntarstjórninni. Verulegur tími fór í undirbúning hjá kennurum en þeir fengu greidda eina klst. fyrir hvern tíma sem þeir kenndu í dreifmenntinni. Annar tími var tekinn af 9.14 stundunum og ekki bættust við tímar í stundaskrá viðkomandi. Það kom líka í ljós að tæknimaður varð að vera til staðar til að aðstoða við tengingar og önnur tæknileg vandamál sem komu upp með fjarfundabúnaðinn í fyrstu tímunum. Verkefnin sem búin voru til í Netskólanum eru geymd þar og geta nemendur farið aftur í gegnum þau að vild, t.d. þegar kemur að upprifjun fyrir vorpróf. Stefnan er að safna námskeiðum saman í Netskólanum í ákveðnum námsgreinum sem nemendur geta síðan tekið hver á sínum hraða óháð stað og tíma.

5.2.4       Við lok kennslu

Þegar námskeiðinu var lokið var matsblað lagt fyrir nemendur og kennara og þeir voru beðnir að meta ýmsa þætti námskeiðsins, koma með gagnrýni og gefa námskeiðinu einkunn. Helstu niðurstöður voru þær að bæði kennarar og nemendur gáfu námskeiðinu nokkuð góða einkunn ( kennarar 7.9, nemendur 6,9 ). Allir töldu þetta hafa verið gagnlegt en að tækjabúnaðurinn hafi brugðist of oft. Bæði nemendur og kennarar töldu kennsluumhverfið heppilegt til að læra/kenna ýmsar bóklegar greinar.

Sú reynsla sem skapaðist af  eðlisfræðinámskeiðinu var síðan notuð við skipulagningu íslenskunámskeiðsins. Netskólinn var aðlagaður verkefnum, sett var inn hljóðkort. Gert var við fjarfundabúnaðinn og sendingarhraði aukinn og mynd og hljóð gerð skýrari. Enn er verið að vinna úr niðurstöðum varðandi íslenskunámskeiðið. Nemendur og allt starfsfólk skólanna hefur lagt á sig mikla vinnu til að dreifmenntin takist sem best og allir hafa verið ótrúlega þolinmóðir og jákvæðir.

6       Tæknibúnaður

Haldið var áfram fartölvuvæðingu samkvæmt áætlunum sem gerðar voru, en þær gengu út á að í fyrsta hluta skyldi fartölvuvæða alla kennara við skólana og lauk þeim þætti á árinu 2003. Við skiptingu búnaðar milli sveitarfélaga hefur verið miðað við hlutfallið 75/25 sem lætur nærri að vera hlutfall íbúatölu 1. des. 2003.

Í júlí 2004 voru keyptar 40 nemendafartölvur af Opnum Kerfum og var það gert að undangengu útboði. Í desember voru síðan keyptar 10 fartölvur til viðbótar af Tæknival h.f. Samtals voru því keyptar 50 nemendafartölvur. Keyptir voru þrír fartölvuvagnar til að hýsa þessar vélar. Í þarfagreiningu sem framkvæmd var af Sensa h.f. árið 2002 var mælt með fartölvum og fartölvuvögnum, enda eru þeir til mikils hagræðis þar sem þeir eru á hjólum og hægt að flytja vagnana milli stofa. Ennfremur eru þessir vagnar hleðslumiðstöðvar fyrir vélarnar og öryggisgeymsla þar sem hægt er að læsa þeim. Keyptir voru 4 geislaprentarar, einn í hvern skóla. Staðsetning tölva og annars tæknibúnaðar sem keyptur hefur verið er þessi:

        • Patreksskóli:    27 fartölvur, 2 fartölvuvagnar, 1 laser-prentari, 3 skjávarpar, 1 myndskanni, 1 miðlægur netþjónn, 1 sýningartjald, 1 myndfundaeining.
        • Bíldudalsskóli: 8 fartölvur, 1 fartölvuvagn, 1 prentari, 2 skjávarpar, 1 myndskanni, 1 sýningartjald, 1 myndfundaeining.
        • Birkimelsskóli: 4 fartölvur, 1 prentari, 1 skjávarpi, 1 myndskanni, 1 sýningartjald.
        • Tálknafjarðarskóli: 11 fartölvur, 1 fartölvuvagn, 1 prentari, 2 skjávarpar, 1 myndskanni, 1 sýningartjald, 1 myndfundaeining.

Þegar þessi kaup voru í höfn var í raun lokið öllum tækjakaupum sem áætlanir gerðu ráð fyrir.

6.1     Nemendatölvur

Þessar vélar eru eingöngu notaðar af nemendum í námi. Þeir nota tölvurnar þegar samkennsla er og vinna þá verkefni t.d. í Netskólanum. Þær eru einnig mjög mikið notaðar í almennu skólastarfi, t.d. ritvinnslu, og annarri tölvuvinnslu þeirra. Tölvurnar eru í notkun allan daginn í öllu námi. Nemendurnir nota tölvupóst mikið í samskiptum við kennara sína.

6.2     Kennaratölvur

Kennarar, sem fengu allir fartölvur á árinu 2003, nota þessar vélar mjög mikið. Notkunin felst t.d. í því að gera námsefni og koma því á framfæri í kennslunni með t.d. skjávörpum, sem ekki voru til staðar í skólunum áður, í samkennslunni t.d. þegar verið er að nota Netskólann og nemendastjórnun í Stundvísi. Þá nota kennararnir tölvurnar til samskipta sín í milli og við aðra sem tengjast starfi þeirra t.d. foreldra í gegnum tölvupóst. Fartölvurnar gera það kleyft að kennararnir geta með góðu móti haft samskipti að heiman frá sér við nemendurna og innbyrðis sín í milli.

6.3     Skjávarpar

Keyptir voru til viðbótar 4 skjávarpar sömu tegundar og þeir sem komu 2003. Notkun skjávarpa hefur aukist verulega við kennslu því hann styður vel við myndræna framsetningu námsefnis og er notkunin þeim mun meiri eftir því sem nemendurnir eru eldri, t.d. í 9. og 10. bekk.

6.4     FS-netið

FS-netið tengir saman framhaldsskóla og símenntunarmiðstöðvar í landinu, samtals yfir 60 staði. Framhaldsskólar og höfuðstöðvar símenntunarstöðva tengjast með 100mbs flutningshraða en útibú símenntunarstöðva, eins og Dreifmenntun V-Barð, með 2mbs.

Myndgæði gegnum FS-netið voru ekki ásættanleg framan af og vorum við í sambandi við SKÝRR, rekstraraðila netsins, og eins SÍMANN að leita leiða til að bæta úr þessu. Hingað kom tæknimaður frá Grunni, seljanda búnaðarins, 29. apríl til að kanna þessi mál. Einnig vorum við í sambandi við tæknimann FS-netsins. Þetta leiddi að lokum til þess að komist var fyrir þessa tækniörðugleika. Ástæðuna mátti rekja til bilunar í tengibúnaði í Patreksskóla, sem hafði það í för með sér að ekki fékkst að fullu sá gagnahraði sem netið býður upp á.

7       Samskipti og kynning

Í verkefni sem þessu er gott að geta kynnst starfi sem er í gangi annarsstaðar og eins að reyna að kynna verkefnið út á við.

7.1     Dreifmenntun.is

Heimasíða verkefnisins var endurnýjuð á árinu í samstarfi við Snerpu á Ísafirði. Settar hafa verið reglulega inn fréttir og upplýsingar um verkefnið og stöðu þess hverju sinni og yfirlit birt á ensku um helstu atriði.

7.2     Innlend

Verkefnið hefur verið kynnt m.a. á ráðstefnu í KHÍ 2004 þar sem Nanna Sjöfn var með sérstaka kynningu. Á UT ráðstefnu í mars 2004 var Dreifmenntarverkefnið einnig með kynningu og fulltrúar þess svöruðu fyrirspurnum, Nanna Sjöfn, Óðinn og Ingólfur. Á UT ráðstefnunni 2005 var umfjöllun og Nanna Sjöfn tók þátt í pallborðsumræðu. Umfjöllun hefur verið um þetta verkefni m.a. í fréttabréfi Opinna Kerfa, nóvemberhefti 2003, en einnig hefur verið flutt viðtal við verkefnisstjórann í svæðisútvarpi Vestfjarða, t.d. 7. desember þegar samkennslan hófs og þá kom frétt um málið í Morgunblaðinu 11. desember, í BB og í Tíðis á Patreksfirði um svipað leiti. Viðtal við skólastjórnendur var sýnt í sjónvarpinu í apríl á þessu ári, þar sem greint var frá Dreifmenntarverkefninu. Kynning var á verkefninu í mars fyrir sveitarstjórnarfulltrúa Tálknafjarðar og Vesturbyggðar. Nanna Sjöfn var með kynningu í foreldrafélagi Patreksskóla í apríl 2005. Verkefnið er skráð í gagnabanka Sambands íslenskra sveitarfélaga, sem þróunarverkefni í grunnskólastarfi.

7.3     Erlend

Sólrún B. Kristinsdóttir hefur gert grein fyrir Dreifmenntarverkefninu, m.a. á ráðstefnu í Slóveníu í maí 2004. Komið hefur verið á tengslum við Kennaraháskóla í Turku í Finnlandi, Turun normaalikoulu, en þar er stuðst við fjarkennslu til eyjahéraðanna undan strönd Finnlands, m.a. til Velkua, og hefur það verið í gangi um 5 ára skeið. Nemendur þar eru á aldrinum 10 – 16 ára, að einhverju leyti blandaðir litlir bekkir og er m.a. verið að kenna þeim tungumál og sögu. Ráðgert er að skólastjórnendurnir, þau Ingólfur Kjartansson og Nanna Sjöfn Pétursdóttir fari í ferð til Turku á vormánuðum 2005, til að kynnast af eigin raun starfinu þar og eins að kynna fyrir þeim það sem verið er að gera hér, með það að markmiði að það skili aukinni þekkingu inn í verkefnið.

 

7.4 Mat

Þegar á heildina er litið hefur verkefnið gengið vel og samkvæmt áætlun. Verkfall kennara setti auðvitað strik í reikninginn og varð til þess að ýmis verk og námskeið fóru seinna af stað en áætlað hafði verið. Ætla má að verkfallið hafi seinkað heildarverkefninu um 3- 4 mánuði og hlýtur að þurfa að gera ráð fyrir því í áframhaldandi vinnu við dreifmenntarverkefnið.

     Kannanir voru lagðar fyrir þá kennara og nemendur sem tóku þátt í dreifmenntarkennslunni skólaárið 2004-2005. Sama könnun var lögð fyrir nemendur og kennara. Þar kemur fram að bæði nemendur og kennarar eru ánægðir með þessa reynslu. Það sem helst var sett út á var fjarfundabúnaðurinn þar sem gæðin voru ekki næg í útsendingum. En það var síðan lagað með aðstoð umsjónarmanna FS-netsins. Mest var ánægjan með Netskólann en nemendur höfð u gaman af því að glíma við verkefnin í tölvunni. Vinna kennara með Netskólann gekk misvel en kennarar í teymishópnum voru búnir að ganga í gegnum ferlið og gátu aðstoðað samkennarana. Þegar kennarar fóru að prófa sig markvisst áfram með Netskólann komu ýmsir vankantar í ljós. Höfundurinn brást skjótt við ábendingum og óskum um umbætur og breytingar frá kennurum. Þessar breytingar á Netskólanum voru nauðsynlegur undanfari hinnar eiginlegu fjarkennslu. Vörðuðu breytingarnar skráningu, uppsetningu og aðgang að verkefnum og eyðingu gagna.

     Í skýrslu teymishópsins kemur einnig fram ánægja með verkefnið og þau benda á að flestir kennarar séu orðnir mjög færir í notkun tölvutækninnar en það var einmitt eitt af upphaflegum markmiðum dreifmenntarverkefnisins að auka tölvufærni kennara. Í skýrslunni kemur einnig fram að e.t.v. hefði þurft að halda fleiri fundi með kennurum á öllu svæðinu til að miðla reynslu og það þyrfti að vera tengiliður frá teymishópi við skólastjóra.

Sú reynsla er góð sem komin er á hópinn er góð þrátt fyrir að upp hafi komið spurningar um gildi hans. Áhugi er mikill og hann hefur sannað gildi sitt sem mikilvægur hlekkur við endurmenntunina, þ.e. að leiðbeina hinum og aðstoða þá við innleiðingu nýrra aðferða. Það skal hinsvegar viðurkennt að tími er ekki mikill fyrir önnur störf en kennslu. Hópurinn skilaði tveimur skýrslum í febrúar 2004 og í júní 2004. Í þeim skýrslum kemur fram að kennsla gegnum fjarfundabúnað er ekki talin leysa kennara af hólmi í nánustu framtíð né spara mannafla, því sífellt þarf að vera manneskja á hinum endanum. Lögð er áhersla á mikilvægi mannlega þáttarins og að nemendur þurfa stöðugt að vera í tengslum við manneskju og að persónuleg tengsl verða að vera til staðar. Bent er á það að nú eru börn mikið ein heimavið. Þau eru þá tíðum í leik í ýmsum tækjum, t.d. tölvum, hljómtækjum og myndböndum en við þær aðstæður eru mannleg samskipti lítil. Fram kemur að á yngri stigum virðist nauðsynlegt að hafa námið eins leikrænt og unnt er eða jafnvel í líkingu við það sem gerist í barnatíma sjónvarpsins, þ.e. höfða til þeirra með litum og hreyfingu. Talið er heppilegt að hafa innlögnina í formi stuttra fyrirlestra ( 15-20 mín) en einstaklingsmiðaða úrvinnslu í Netskólanum eða skólastofunni eftir það.

 

   Styrkleikar verkefnisins eru nú góð tölvufærni kennara og sú reynsla sem komin er á dreifmenntarkennsluna. Það er búið að reyna ýmsar aðferðir, afskrifa sumar og bæta aðrar eins og fram kemur í viðhorfskönnun kennara. Tæknivæðing skólanna er mjög mikil og búið er að tölvuvæða bæði kennara og nemendur. Kennarar á öllu svæðinu hafa stuðning hver af öðrum og sá stuðningur sem Kennaraháskólinn hefur veitt við skipulagningu endurmenntunar kennara hefur verið mikilvægur. Það er líka ákaflega mikilsvert hve jákvæðir nemendur og kennarar eru að taka þátt í tilraunum og hve mikinn metnað kennarar leggja í vinnu tengda verkefninu.

     Helstu veikleikar verkefnisins eru að kynning þess út á við hefur ekki skilað sér. Þrátt fyrir kynningar á foreldrafundum, á netinu og í fjölmiðlum virðast foreldrar ekki vita nægilega mikið um dreifmenntina. Þetta kemur fram í könnun sem lögð var fyrir foreldra í Vesturbyggð. Þar kemur fram að foreldrar segjast vita lítið sem ekkert um dreifmenntina en eru samt sem áður mjög jákvæðir gagnvart henni. Þá kom einnig fram hjá kennurum að mjög mikill tími fer í að útbúa verkefni og undirbúa kennslu í dreifmenntinni. Þetta er tímafrek þróunarvinna.

     Það sem helst gæti ógnað svona þróunarverkefnum eru tíð kennaraskipti. Því  er ákaflega mikilvægt að sem flestir kennarar taki þátt í verkefninu og áhersla lögð á að þekking og reynsla safnist saman í skólunum. Það hefur þess vegna verið lögð áhersla á að varðveita öll gögn, öll verkefni og að kortleggja alla vinnu nákvæmlega. Mikilvægt er að hafa drífandi verkefnisstjóra sem heldur verkefninu gangandi, er vel inn í skólamálum og heldur uppi áhuga og jákvæðni kennaranna.

     Með þeirri tækni sem notuð hefur verið við dreifmenntarkennsluna skapast ný tækifæri til að auka fjölbreytni og gæði kennslunnar í öllum skólum á svæðinu. Hægt er að setja fasta tíma inn á stundaskrá nemenda og bjóða þannig upp á markvissa kennslu auk þess sem gera má ýmislegt skemmtilegt til að auka tengsl og félagsstarf milli nemenda þó langt sé á milli þeirra.

     Það er ljóst að á meðan á þróunarvinnunni stendur þarf að styrkja verkefnið með framlögum frá opinberum aðilum en þegar til lengri tíma er litið koma þessir breyttu kennsluhættir til með að spara verulega kostnað kennslu í litlu skólunum með samnýtingu kennslustunda.

 

8       Lokaorð

Á heildina litið hefur samkennsla á milli skóla í dreifmenntar verkefninu gengið vel og samkvæmt áætlun. Í upphafi þurfti að glíma við ýmsa  tækniörðugleika í fjarfundabúnaðinum og tengingar í Netskólanum. Með aðstoð tæknimanna og aukinni þjálfun eru þeir nú að mestu úr sögunni. Enn er verið að prófa ýmis hagnýt atriði eins og hvernig á að raða bekknum upp, hvar á að staðsetja kennarann sem stýrir kennslunni, þarf öðruvísi hljóðnema, hvernig verkefni henta best í Netskólanum. Fram komu margar góðar ábendingar og tillögur frá þeim kennurum og nemendum sem tóku þátt í eðlisfræðinámskeiðinu sem nýttust við skipulagningu á íslenskunámskeiðinu. Með hverju nýju námskeiði bætist við meiri reynsla og þjálfun. Eitt af markmiðunum með dreifmenntar verkefninu er að athuga hvort auka megi gæði og fjölbreytni námsins með notkun upplýsinga- og tæknimenntar. Draga má þá ályktun af þeirri reynslu sem fengin er að dreifmenntarkennsla eigi að nýtast vel nemendum á grunnskólastigi. Sérstaklega á þessi möguleiki að nýtast fámennum skólum og ekki síður skólum með opnu skipulagi og áherslu á einstaklingsmiðað nám.

 

9       Viðaukar

 

Viðauki 1. Verk- og kostnaðaráætlun 2004

 


 

Þjónustusamningur - Skilgreining verkþáttar 

 

Verkefni:

Kennsluráðgjöf fyrir verkefnið Dreifmenntun V. Barð

Verkþáttur:

Kennsluráðgjöf

Beiðni nr:

 

Verkkaupi:

Verkefnisstjórn Dreifmennunar V. Barð , kt: 670803-3170

Ábyrgur:

F.h. Símenntunarstofnunar Kennaraháskóla Íslands (kt. 690169 2159), Sólrún B: Kristinsdóttir

Áætlað upphaf:

1. jan. 2004

Áætluð lok:

31. jan 2006

Endurskoðuð lok:

 

Tilgangur/markmið:

Markmið verkefninsins Dreifmenntun V. Barð er að nýta upplýsingatækni í þágu fræðslustarfs í grunnskólum í vestur Barðastrandasýslu og leitast með því að styrkja fræðslustarfið og stöðu byggðarinnar á svæðinu
Helstu áhersluatriðin eru eftirfarandi í þessu sambandi:

Að leggja grunn að skólasamfélagi sem svari við breyttum aðstæðum

Að breyta ríkjandi hugmyndum um tilhögun náms og fræðslu

Að þróa samkennslu og efla samstarf milli skóla á svæðinu

Að auka og bæta gæði og fjölbreyttni námsins

Að þjálfa kennara í nýjum og viðeigandi vinnubrögðum

Til að ná fram markmiðunum er bæði þörf á því að auka tölvufærni kennara skólasamfélagsins
og þjálfa þá í notkun ýmiss konar hugbúnaðar í tengslum við kennsluna
og koma upp viðeigandi hug- samskipta- og tölvubúnaði

Markmið kennsluráðgjafar er að skipuleggja endurmenntunaráætlun í samræmi við heildarmarkmið verkefninsins, með verkefnastjórn og skólastjórum.

 

Lýsing verkþáttar:

Ábyrgðaraðili sér um að veita kennsluráðgjöf á því tímabili sem þróunarverkefnið Dreifmenntun V. Barð stendur yfir. Kennsluráðgjöf felur í sér:

Gerð endurmenntunaráætlunar. Fundur á Patreksfirði í maí 2005, sept. 2005 og jan 2006

Aðstoða skólastjóra við gerð endurmenntunaráætlunar

Benda á námskeið sem falla að verkefninu

Mat á endurmenntunaráætlun

Undirbúningur símenntunarnámskeiða fyrir kennara og verkefnistjórn  verkefnisins

Finna fyrirlesara/námskeið

Aðstoða við skipulag námskeiða

Kynning verkefnisins 2004 - 2006

Benda á ráðstefnur

Kynna verkefnið á ráðstefnum innanlands sem utan

Koma á samskiptum við innlenda og erlenda skóla

Benda á atburði þar sem gagnlegt væri að kynna verkefnið

Að skólastjórnendur geti leitað eftir aðstoð við kynningu

Ýmis önnur aðstoð sem varðar framgang verkefnisins

Koma með tillögur um mögulega styrki

 

Áætlun tíma og kostnaðar:

Áætluð vinna er 70 tímar á ári en ef verkið fer fram úr áætlun verður látið vita af því í tíma og samið um það sérstaklega

 70 x 5.500 kr = 385.000 kr (á ári til 31. jan. 2006)( 2004 og 2005)

Ferðakostnaður 35.000 kr (á ári til 31. jan. 2006)( 2004 og 2005)

Samtals: 840.000 kr

 

Lýsing á afurðum:

Kennarar, verkefnisstjórn og aðrir sem koma að verkefninu V. Barð eiga að hafa farið á endurmenntunarnámskeið sem varða notkun tölvutækninnar í námi og kennslu, breyttum kennsluháttum, notkun Netskólans, farið á ráðstefnur og fundi sem  tengjast upplýsingatækni í námi og kennslu 

Gæðaferlar:

 

Mælikvarði fyrir viðtöku:

Mat á námskeiðum sem haldin hafa verið

 

Hömlur:

Verkfall gunnskólakennara haust 2004 hefur áhrif á gang verkefninsins. Kennarar taka ekki endurmenntunarnámskeið í verkfalli

Ábyrgðaraðli sendir reikning í nóvember fyri hvert ár

 

Þjónustusamningur þessi gildir til 31. janúar 2006

 

Samþykkt:      

                      Já X         Nei  c

                        Haraldur A. Haraldsson

c Á fundi:      ___________________________       ________________________  

                       Undirskrift verkkaupa                            Undirskrift verksala

 

x Með tölvupósti:  Tílvísun í póst:  Dags: __21.mars 05 Sent af: ____Haraldur A. Haraldsson

 

 

 

Viðauki 2. Samningur um kennsluráðgjöf við KHÍ


Viðauki 3. Mat á námskeiði í apríl 2004.


Viðauki 4 Bréf til Menntamálaráðuneytisins.

                                                                    Tálknafjörður 27.02.02

Menntamálaráðuneytið

B/t Þróunardeildar

Sölvhólsvegur 4,

150 Reykjavík.

 

Efni; Uppbygging dreifmenntunar í Vestur Barðastrandarsýslu

Óskað er eftir stuðningi menntamálaráðuneytisins við uppbyggingu dreifmenntunar í Vestur Barðastrandarsýslu. Sveitarstjórnir Vesturbyggðar og Tálknafjarðarhrepps standa sameiginlega að umsókninni. Gert er ráð fyrir að þetta verði tilraunaverkefni og markmið þess eru að kanna möguleika sem felast í dreifmenntun og við að draga úr kostnaði í skólahaldi og auka gæði og námsframboð í dreifbýli.

Farið er fram á að stuðningurinn verði fjárhagslegur, faglegur, tæknilegur og við öflun samstarfsaðila við framgang verkefnisins.

Bakgrunnsupplýsingar.

Í Tálknafjarðarhreppi og Vesturbyggð eru reknir tveir grunnskólar. Skólahald í grunnskóla Vesturbyggðar fer fram í fjórum skólum á Barðaströnd, Örlygshöfn, Patreksfirði og Bíldudal.

Grunnskóli Vesturbyggðar;

Patreksskóli

Bíldudalsskóli

Birkimelsskóli

Örlygshafnarskóli

Grunnskóli Tálknafjarðar.

 

Á milli skólanna liggja erfiðir fjallvegir og / eða þverhníptir sjávarmúlar og skriður. Vegalengdir á milli skóla eru miklar (sjá töflu). Hagræðing með stækkun bekkjardeilda með akstri nemenda á milli skólahverfa er því nánast útilokuð vegna varasamra og langra vegalengda. Hugsanlega má vinna að frekari hagræðingu á hefðbundinn hátt með dýrum vegabótum eins og jarðgöngum og vegskálum. Slíkt er þó varla fýsilegt vegna mikils kostnaðar.

 

Í sveitarfélögunum tveimur búa um 1.500 manns. Sé tekið mið af þessum þáttum, er nokkuð ljóst að hagræðing í skólahaldi eftir hefðbundnum leiðum er nánast útilokuð sökum strjábýlis, erfiðra og varasamra vetrarsamgangna og fámennis. Þær leiðir sem eru mögulegar til frekari hagræðingar eftir hefðbundnum leiðum skila litlu eða eru of sársaukafullar fyrir íbúanna að erfitt er að ná sátt um þær innan byggðalagsins.

Markmiðin með verkefninu.

Koma á samstarfi við menntamálaráðuneytið um endurskipulag skólastarfs með tilliti til nýrra möguleika til mennta sem felast í upplýsinga- og samskiptatækni. Markmið samstarfsins eru m.a. að:

·         Draga úr kostnaði vegna skólahalds með auknu samstarfi á milli skóla með upplýsinga og samskiptatækni.

·         Stuðla að því að nemendur geti stundað nám í heimabyggð allt frá leikskóla til loka háskóla- eða starfsnáms.

·         Auka gæði og fjölbreytni námsins með því að þróa samkennslu á milli skóla um fjarbúnað.

·         Leggja grunn að skólasamfélagi sem laðar til sín nýja íbúa.

·         Auka líkur á að nemendur búi í heimabyggð eftir að námi lýkur.

·         Vinna frumkvöðlastarf á sviði dreifmenntunar sem mun nýtast öðrum skólum í landinu.

 

Útfærsla.

Lagt er til að stofnaður verði faghópur skólafólks innan héraðsins auk eins fulltrúa frá menntamálaráðuneytinu. Hópurinn mun hafa það hlutverk að vinna að nánari útfærslu verkefnisins, það felur m.a. í sér:

·         Kynningarstarf innan skólasamfélagsins heima í hérði.

·         Leita ráðgjafa og sérfræðinga um kennslufræðilega útfærslu dreifmenntar.

·         Leita ráðgjafa og sérfræðinga við tæknilega útfærslu kerfisins.

·         Leita samstarfs við tæknifyrirtæki um uppsetningu vél-, hugbúnaðar- og netkerfa.

·         Hafa umsjón með uppbyggingu kerfisins fyrir hönd sveitarfélaganna.

 

Faghópurinn verði skipaður 5 einstaklingum, tveimur fulltrúum frá grunnskólum hvors sveitarfélags auk fulltrúa frá menntamálaráðuneytinu.

Gert er ráð fyrir að verkefnið nái a.m.k. yfir 5 ára tímabil eða frá 2002 til 2006. Faghópurinn setur fram verk-og tímaáætlun. Hópurinn hefur til hliðsjónar verk- og tímaáætlunina hér að neðan en er ekki bundin henni.

2002 Undirbúningstími, greining og leit að samstarfsaðilum og gerð samninga.

2003 Verði unnið að uppsetningu kerfisins innan skólanna og nettenging skóla.

Kennarar fara að nota UST í auknum mæli við almenna kennslu.

2004 Aukinn kennsla með samkennslu á mill skóla um fjarbúnað. Tenging heimila nemenda og kennara lokið við skólanetið.

2005 Endurskoðun og úttektir á heildarárangri með tilliti til þess hvort halda eigi verkefninu áfram og með hvaða hætti.

2006 Tilrauninni formlega lokið.

 

Á öllum stigum verður stöðugur faglegur stuðningur við kennara við að tileinka sér nýja kennsluhætti.

Lögð verði áhersla á að kerfin nýtist ekki eingöngu við kennslu á grunnskólastigi heldur einnig á framhaldsskóla- og háskólastigi.

Nánari framvinda;

(Stjórnunarlegir þættir)

        Stofnun faghóps.

Samningar t.d. við Me nntamálaráðuneytið, Byggðastofnun, íslenska Upplýsingasamfélagið o.fl. um fjárhagslegan stuðning við framgang verkefnisins.

        Kynning á verkefninu innan skólasamfélagsins.

Samningar við fagstofnanir eins og kennaraháskóla, Námsgagnastofnun, RUM o.fl um faglegan stuðning.

(tæknilegir þættir)

Kerfisgreining og hönnun tölvunets sem tengir skólastofnanir héraðsins saman um ljósleiðarann og örbylgjusenda/gervihnetti.

        Uppsetning netkerfis innan skólanna bæði í sérstöku veri og í kennslustofum.

        Tenging heimila kennara og nemenda við skólanetið.

(kennslufræðilegir þættir)

        Fagleg endurskoðun á skólastarfi með tilliti til dreifmenntunar.

        Endurmenntun starfsfólks.

        Kennslufræðilegur stuðningur Kennaraháskólans.

        Aðgangur að rafrænu námsefni og kennslugögnum.

 

Vankostir

Hér er um brautryðjanda og frumkvöðlastarf að ræða. Sem slíkt felur það í sér hættur sem ekki er hægt að sjá fyrir. Sé hins vegar hugað vel að undirbúningi þá má draga verulega úr líkum á skakkaföllum.


Viðauki 5. Myndræn framsetning kennaramats í UST.

Myndrit þetta sýnir hvernig kennarar lýsa tölvunotkun sinni, flokkaða eftir efnisþáttum.

Ef kakan væri alveg heil sýndi hún að allir þátttakendur skólans treysta sér til að kenna alla efnisþættina (gefa sér hæstu einkunn).

Efnisþætti verður að forgangsraða við gerð símenntunaáætlana.

Ath:  myndritið nær ekki 100%

Seinni myndin sýnir niðurstöðuna í samanburði við meðaltal annarra kannana.

 

 

Meðaltalið er tekið þann:

30.5.2005

eftir

1443

þátttakendur

 

 



[1] Sjá viðauka 4

[2] Sjá viðauka 4.

[3] Verkáætlun 2004.Sjá viðauka.

[4] Matsmynd. Sjá viðauka nr. 5.

[5] Samningur við KHÍ. Sjá viðauka nr. 2.

[6] Mat. Sjá viðauka.

[7] Starfslýsing.




Netfang
Lykilorð




2010
<<  September  >>
S
M
Þ
M
F
F
L
   1234
5
67891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  

dm@dreifmenntun.is
Aðalstræti 126, 450 Patreksfirði.
SNERPA
internet